Bugun...


Selim Öztürk

facebook-paylas
Hızlı korona aşısı hayali mi gerçek mi?
Tarih: 23-06-2020 11:34:00 Güncelleme: 23-06-2020 11:37:00


Bir aşının klinik araştırmanın ardışık üç aşamasını tamamlaması genellikle en az 10 yıl almaktadır. Bunun nedeni, deneylerin kapsamı ve uzunluğu, her aşamadaki sonuçları dikkatli bir şekilde analiz gerekliliği ve ilgili regülasyon aşamalarının çok uzun sürmesidir.

 

 

COVID19 AŞI ÜRETİMİNİN 12 AYA İNDİRGENME ŞANSI NEDİR?
Koronavirüs hastalığının nedeni olan (SARS-CoV-2) virüsüne karşı güvenli ve etkili bir aşı büyük olasılıkla kamuoyuna anlatıldığı gibi kısa bir zamanında yapılamayacaktır. Bu tip pandemilerde insanlar genellikle başarı beklentileri düşük olsa bile aşı umuduna sarılırlar fakat umutların gerçekleşmemesi bilim adamları ve bilime güven açısından olumsuz sonuçlar doğurabilir. Birçok bilim adamı bütün dünyada SARS-CoV-2'ye karşı aşı geliştirmek için çok çalışıyor fakat bazıları bunun kısa sürede yapılacağı umudunu vererek insanları yanıltıyor.

Politikacılar ve hükümetlerin bu tip vaatler ile kamuoyunu bilgilendirmeleri ve ümit vermeleri bir yere kadar anlaşılabilirdir. Diğer taraftan bilimadamlarının gerçekçi olmayan vaadleri topluma sunması bilim camiasının tümünü tartışmaya açık hale getirip riske atmaktadır.

SÜRÜ BAĞIŞIKLIĞI
Aşılar, bir popülasyonun “sürü bağışıklığı” olarak bilinen şeyi kazanması için etkili bir yoldur. Sürü bağışıklığı, pandeminin insanların yaklaşık yüzde 60-70'inin SARS-CoV-2'ye karşı bağışık hale gelmesinden sonra sona ereceği konseptidir. Başka bir alternatif ise SARS-CoV-2'nin sürü bağışıklığı sağlanana kadar doğal seyrini sürdürmesine izin vermektir. Bazı epidemiyologlar fiziksel mesafeyi koruyarak bunu iki yılda gerçekleşeceğini ve bu sürede de aşı geliştirilebileceğini iddia ediyorlar. Bununla birlikte, hastalık insidansının çok düşük olduğu pandeminin kuyruk döneminde aşıyı geliştirmenin faydası tartışmalıdır. Geliştirilme aşamasında olan aşılardan birisinin ilk yarısında yaygın olarak kullanıma girmez ise
COVID-19'un kontrolü üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmak için çok gecikmiş olacaktır.

SARS VE MERS'TEN DERSLER
Eğitimciler, öğrencilerin gelecekteki performanslarını tahmin etmek için genellikle geçmişteki performanslarına bakar. Bu bağlamda, bilimsel toplumun orijinal SARS-CoV veya Ortadoğu solunum sendromu (MERS) sonrasında aşı geliştirilmesi konusundaki performansı nasıldı ya bakmak yeni aşı konusunda iyi bir fikir verebilir. Ne yazık ki 17 yıldır bu hastalık gündemde olmasına rağmen koronavirüse karşı hiçbir aşı klinik testlerin zorluklarını başarıyla geçmedi. Aynı durum, solunum sinsityal virüsü gibi diğer tehlikeli solunum patojenleri için de geçerlidir. COVID-19 aşılarının tasarımı için bilim adamlarının geçmiş deneyimlerden yeterince öğrenip öğrenmediğini önümüzdeki günlerde göreceğiz. Geçmiş tecrübeler halen
oldukça uzun zaman alacak titiz bir test sürecine olan ihtiyacı ortadan kaldırmıyor.

Bir diğer endişe, bazı aşıların hastalığa (yani, bir enfeksiyonun sonucuna) karşı koruyabileceği, ancak enfeksiyona (virüsün vücuda girme yeteneği) karşı koruyamayacağıdır. Bu senaryoda, aşılanmış kişiler potansiyel olarak SARS-CoV2'nin asemptomatik taşıyıcıları haline gelebilir ve böylece COVID-19'u çevrelerine yayabilirler. Bu ve diğer birçok nedenden ötürü, COVID-19 aşılarının geliştirilmesi için temkinli bir yaklaşım benimsenmelidir.

KLİNİK ÇALIŞMALARI YAPILAN GÜNCEL AŞILAR
İnsan klinik çalışmalarında önde giden aşılardaki durum nedir ? Birincisi, çizgiyi en kolay şekilde geçebilecek aşı teknolojilerinin çoğu en iyi kalitede aşı olmayacaktır. Bir aşı yapmanın en kolay yolu, patojeni etkisiz hale getirmek veya virüsün parçalarını kullanmak ve onları, bağışıklık sistemine patojenin tehlikeli ve yanıt vermeye değer olduğunu söyleyen bir adjuvanlar karıştırmaktır.

Bununla birlikte, etkisiz hale getirilmiş bir virüs bileşenleri canlı virüs gibi davranmaz, bu nedenle bağışıklık sistemi bazen bu aşılara etkisiz veya hatta bazen tehlikeli bir şekilde yanıt verir. Örneğin, SARS-CoV-2 gibi bir virüsün genetik materyali olan ribonükleik asit veya RNA’ya dayalı hiçbir aşı onaylanmamıştır. Geçmişte pandemi bittikten sonra SARS-CoV’ye karşı geliştirilen bazı aşılar farelerde hastalığı şiddetlendirmiştir.
COVID-19 için geliştirilecek aşı en iyisi olmak zorunda değildir, ancak bir popülasyonun sürü bağışıklığına ilerlemesini hızlandırmak için yeterince iyi olması gerekir.
COVID-19 aşılarını geliştirmek için hayal tacirliğine giren bazı bilim adamlarının bilimsel yöntemdeki titizliği konusunda bazı endişeler ortaya çıkmıştır.

Bazı aşılar, çalışmalar tamamlanmadan ve deneysel sonuçlarının ayrıntılarının çok azı açıklanarak hızlıca regülasyondan geçmektedir. Aşısı bitiş çizgisine en yakın olanlar arasında yer alan büyük bir ilaç şirketinin yöneticileri, 8 genç gönüllü üzerinde denenip 3 gönüllü üzerinde ciddi yan etki gösteren aşılarının “olumlu sonuçlarını” açıkladıktan sonra tüm stoklarını sattı !

Bunun gibi olaylar halkın şüpheci olmasına neden oluyor. Gelecek vaat eden bir aşı destekleyeci sağlam bilimsel verilere sahip olmalıdır. Klinik araştırmalarda COVID-19'a karşı aşı geliştirenlerden, çalışmalarının kapsamlı ayrıntılarını ve sonuçlarını sunmaları istenmelidir. Bu sayede daha geniş bilim topluluğunun nesnel ve titiz değerlendirmeleri mümkün olacaktır. Aşı geliştirme aşamasında şeffaflık eksikliği toplumda ve bilim camiasında endişe kaynağı olacaktır.

DENEMELERDEN KLİNİK KULLANIMA GEÇİŞ
Bir aşının insan denemelerinde başarılı olduğunu varsayarsak, daha sonra makul bir fiyata büyük miktarlarda üretilmesi, kalite kontrol testine tabi tutulması ve dünya çapında dağıtılması gerekir. Bir mucize ile bütün bu sürecin başarıldığı düşünülse bile, bireylerin yüzde 70'inin etkili bir şekilde aşılanıp aşılanamayacağı soru işareti oluşturmaktadır.
Bir aşının yaygınlaşması, aşı karşıtları ve aşı üretimi sırasında bir çok aşamanın hızlı geçilip güvenliğin riske atıldığı endişesi taşıyanlar tarafından engellenebilir. Aşıya en çok ihtiyacı olan yaşlılarda ise genelde aşıya zayıf cevap oluşturma problemi vardır.
SARS-CoV-2 aşıları hakkında bildiklerimizi göz önünde bulundurarak, daha temkinli bir yaklaşım benimsemeliyiz ve şu anda klinik öncesi testte olan aşılardan herhangi birinin mevcut pandemiye yardımcı olup olamayacağının tartışmalı olduğunu bilmeliyiz. Ümit edelim ki şu anda klinik çalışmalarda hazır bulunan aşılar hakkında önceki örneklerden kaynaklanan karamsarlık etkili bir SARS-Cov-2 aşısı ile umuda dönüşür.

Bir aşı zamanında geliştirilemese bile harcanan çabalar lüzumsuz değildir. Tasarlanan aşı dizisi, COVID-19'un sonrasındaki diğer salgınlar ile mücadelede yardımcı olacaktır. İlgili teknoloji ve başarılı bilim adamları gelecekteki salgınlar için çağrılacaklar listesine alınmalıdır. Her ne kadar aşı konusunda klinik bir araştırma, bilimsel titizliği koruyarak 12 aya kadar kısaltılamasa da, şu andaki girişimler regülasyon politikalarında yeni ve makul değişikliklere neden olacaktır. Regülasyon politikalarını COVID19 salgını sırasında hantallıktan kurtarmak gelecekte sağlık çözümlerini daha hızlı şekilde hayata geçirmeye yarayacaktır.

Selim Öztürk / Bogucanin



Bu yazı 233 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Başakşehir FK 34 20 5 9 65 34 69 +31
2 Trabzonspor 34 18 5 11 76 42 65 +34
3 Beşiktaş 34 19 10 5 59 40 62 +19
4 Sivasspor 34 17 8 9 55 38 60 +17
5 Alanyaspor 34 16 9 9 61 37 57 +24
6 Galatasaray 34 15 8 11 55 37 56 +18
7 Fenerbahçe 34 15 11 8 58 46 53 +12
8 Gaziantep FK 34 11 10 13 49 50 46 -1
9 Antalyaspor 34 11 11 12 41 52 45 -11
10 Kasımpaşa 34 12 15 7 53 58 43 -5
11 Göztepe 34 11 14 9 44 49 42 -5
12 Gençlerbirliği 34 9 16 9 39 56 36 -17
13 Konyaspor 34 8 14 12 36 52 36 -16
14 Denizlispor 34 9 17 8 31 48 35 -17
15 Çaykur Rizespor 34 10 19 5 38 57 35 -19
16 Yeni Malatyaspor 34 8 18 8 44 51 32 -7
17 Kayserispor 34 8 18 8 40 72 32 -32
18 MKE Ankaragücü 34 7 16 11 31 56 32 -25
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 19 6 9 48 28 66 +20
2 BB Erzurumspor 34 18 8 8 42 26 62 +16
3 Adana Demirspor 34 17 7 10 71 43 61 +28
4 Akhisarspor 34 16 9 9 46 39 57 +7
5 Fatih Karagümrük 34 15 8 11 53 39 56 +14
6 Bursaspor 34 17 9 8 49 41 56 +8
7 Altay 34 14 8 12 48 37 54 +11
8 Keçiörengücü 34 13 10 11 33 28 50 +5
9 Ümraniyespor 34 12 14 8 48 51 44 -3
10 Menemenspor 34 11 12 11 42 46 44 -4
11 Giresunspor 34 12 14 8 39 47 44 -8
12 İstanbulspor 34 9 12 13 45 43 40 +2
13 Balıkesirspor 34 9 14 11 36 48 38 -12
14 Altınordu 34 8 13 13 37 44 37 -7
15 Boluspor 34 6 13 15 30 41 33 -11
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 41 56 30 -15
17 Adanaspor 34 3 19 12 30 55 21 -25
18 Eskişehirspor 34 7 21 6 34 60 12 -26
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/07/2020 Kasımpaşa 3 - 2 Başakşehir FK
 25/07/2020 Göztepe 3 - 1 Sivasspor
 25/07/2020 Kayserispor 1 - 2 Trabzonspor
 25/07/2020 Konyaspor 2 - 3 Alanyaspor
 25/07/2020 Denizlispor 0 - 1 MKE Ankaragücü
 25/07/2020 Gençlerbirliği 0 - 3 Beşiktaş
 25/07/2020 Yeni Malatyaspor 0 - 1 Gaziantep FK
 25/07/2020 Fenerbahçe 3 - 1 Çaykur Rizespor
 24/07/2020 Antalyaspor 2 - 2 Galatasaray
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 19/07/2020 Osmanlıspor FK 4 - 3 Balıkesirspor
 19/07/2020 Eskişehirspor 0 - 3 Boluspor
 18/07/2020 Adana Demirspor 3 - 0 İstanbulspor
 18/07/2020 Hatayspor 3 - 1 Bursaspor
 18/07/2020 Akhisarspor 3 - 4 Ankara Keçiörengücü
 18/07/2020 Giresunspor 1 - 2 Altay
 18/07/2020 BB Erzurumspor 4 - 1 Ümraniyespor
 18/07/2020 Fatih Karagümrük 3 - 0 Adanaspor
 17/07/2020 Menemenspor 1 - 1 Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
 14/03/2020 Etimesgut Belediyespor 1 - 2 Eyüpspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI